دسته چک یکی از ابزارهای بانکی برای انجام معاملات و پرداخت‌های مدت‌دار است؛ اما دریافت آن به افتتاح حساب جاری محدود نمی‌شود. بانک پیش از صدور دسته چک، شرایط متقاضی، وضعیت اعتباری و سابقه چک‌های او را بررسی می‌کند. در حال حاضر نیز دسته چک‌های جدید از نوع صیادی هستند و ثبت اطلاعات چک در سامانه صیاد اهمیت زیادی دارد. در این مقاله، شرایط دریافت دسته چک، مدارک موردنیاز، مراحل ثبت درخواست و روش‌های غیرحضوری دریافت آن را بررسی می‌کنیم تا بدانید از کجا شروع کنید و برای درخواست خود چه مراحلی را پشت سر بگذارید.
شرایط دریافت دسته چک چیست؟
برای دریافت دسته چک، ابتدا باید امکان افتتاح حساب جاری و احراز شرایط اعتباری را داشته باشید. بانک‌ها با توجه به مقررات بانکی و نتیجه اعتبارسنجی، درباره صدور دسته چک تصمیم می‌گیرند. مهم‌ترین مواردی که پیش از ثبت درخواست باید بررسی کنید عبارت‌اند از:
- نداشتن چک برگشتی رفع‌سوءاثرنشده: اگر چک برگشتی دارید، وضعیت آن می‌تواند مانع صدور دسته چک جدید شود. ابتدا وضعیت چک‌های قبلی را بررسی و در صورت نیاز، برای رفع سوءاثر اقدام کنید.
- نداشتن بدهی بانکی غیرجاری: بدهی‌های معوق یا وضعیت اعتباری نامناسب ممکن است بر نتیجه درخواست اثر بگذارند.
- داشتن حساب جاری: صدور دسته چک معمولاً به داشتن حساب جاری واجد شرایط نیاز دارد.
- احراز هویت و ارائه اطلاعات شغلی و محل سکونت: بانک برای بررسی درخواست ممکن است مدارک هویتی، شغلی و اطلاعات نشانی متقاضی را دریافت کند.
- تأیید اعتبار متقاضی: داشتن حساب بانکی به‌تنهایی به معنی تأیید درخواست دسته چک نیست و بانک شرایط متقاضی را بررسی می‌کند.
نکته مهم این است که داشتن شغل کارمندی شرط عمومی و الزامی برای همه متقاضیان نیست. افراد دارای شغل آزاد و بازنشستگان نیز می‌توانند در صورت احراز شرایط و ارائه مدارک موردنیاز، درخواست دسته چک بدهند.
برای دریافت دسته چک چه مدارکی لازم است؟
مدارک موردنیاز به وضعیت متقاضی، نوع حساب و مقررات بانک بستگی دارد. بااین‌حال، بهتر است پیش از ثبت درخواست، مدارک زیر را آماده کنید:
- اصل و تصویر کارت ملی و شناسنامه
- اطلاعات مربوط به حساب جاری یا درخواست افتتاح آن
- مدارک شغلی یا مستندات فعالیت اقتصادی، در صورت نیاز
- اطلاعات و مدارک مربوط به محل سکونت
- مدارک قانونی نماینده، ولی، قیم یا وکیل، در صورت درخواست از طرف نماینده قانونی
برای مثال، ممکن است از صاحبان مشاغل آزاد مدارکی برای اثبات نوع فعالیت یا محل کسب درخواست شود. اشخاص حقوقی نیز باید مدارک ثبتی شرکت و اطلاعات مدیران و صاحبان امضای مجاز را ارائه کنند. پیش از مراجعه حضوری، مدارک هویتی و اطلاعات حساب خود را آماده کنید و وضعیت چک‌های برگشتی و بدهی‌های بانکی را بررسی کنید. این کار از ناقص ماندن درخواست به دلیل کمبود مدارک یا وجود مشکل اعتباری جلوگیری می‌کند.
مراحل دریافت دسته چک چگونه است؟
فرایند دریافت دسته چک را می‌توان در چند مرحله خلاصه کرد:
۱. افتتاح حساب جاری یا بررسی حساب فعلی
اگر حساب جاری ندارید، ابتدا باید برای افتتاح آن اقدام کنید. اگر از قبل حساب جاری دارید، اطلاعات حساب و شرایط آن را بررسی کنید تا مشخص شود امکان ثبت درخواست دسته چک برای آن وجود دارد یا خیر.
۲. بررسی وضعیت اعتباری
پیش از ثبت درخواست، وضعیت چک‌های برگشتی و بدهی‌های بانکی خود را بررسی کنید. اگر چک برگشتی رفع سوءاثر نشده دارید، ابتدا مشکل آن را برطرف کنید. وجود چنین موردی می‌تواند باعث رد درخواست شود.
۳. ثبت درخواست صدور دسته چک
بسته به خدمات بانک، می‌توانید درخواست را از طریق شعبه یا سامانه و اپلیکیشن بانکی ثبت کنید. در زمان ثبت درخواست، اطلاعات حساب و تعداد برگه‌های قابل انتخاب، در صورت ارائه این امکان، مشخص می‌شود.
۴. بررسی درخواست توسط بانک
بانک اطلاعات متقاضی را بررسی می‌کند و نتیجه اعتبارسنجی و سایر ضوابط را در تصمیم‌گیری درباره صدور دسته چک در نظر می‌گیرد. ثبت درخواست به‌تنهایی به معنای تأیید قطعی آن نیست.
۵. دریافت دسته چک
پس از تأیید درخواست، دسته چک طبق روش تعیین‌شده از سوی بانک در اختیار متقاضی قرار می‌گیرد؛ این روش ممکن است شامل دریافت از شعبه یا ارسال به نشانی ثبت‌شده باشد.
بیشتر بخوانید: چک تایید و چک تضمین‌شده چیست؟
آیا امکان دریافت غیرحضوری دسته چک وجود دارد؟
برخی بانک‌ها امکان ثبت درخواست دسته چک را از طریق اینترنت‌بانک، همراه‌بانک یا پیشخوان مجازی فراهم کرده‌اند. البته باید بین ثبت غیرحضوری درخواست و دریافت کامل دسته چک بدون مراجعه به شعبه تفاوت قائل شد؛ ممکن است برای افتتاح حساب، احراز هویت یا تکمیل مراحل، مراجعه حضوری لازم باشد. برای شروع، از مسیرهای زیر استفاده کنید:
بانک قرض‌الحسنه رسالت
امکان ثبت درخواست از طریق پیشخوان مجازی این بانک معرفی شده است. مسیر کلی شامل ورود به پیشخوان، احراز هویت و انتخاب خدمات مربوط به درخواست صدور چک است.
بانک ملی
سامانه بام و بخش «خدمات چک» و «درخواست و پیگیری صدور دسته چک» به‌عنوان مسیر ثبت درخواست معرفی شده است.
بانک سامان
اپلیکیشن موبایلت به‌عنوان یکی از مسیرهای درخواست آنلاین دسته چک معرفی شده است. توجه داشته باشید که نام منوها، امکانات آنلاین و شرایط ارائه خدمات ممکن است تغییر کرده باشند. بنابراین این مسیرها را به‌عنوان نقطه شروع در نظر بگیرید و پیش از ثبت درخواست، راهنمای رسمی همان بانک را بررسی کنید.
شرایط دریافت دسته چک در بانک‌های مختلف
شرایط اصلی صدور دسته چک تابع مقررات بانکی است؛ بااین‌حال، شیوه ثبت درخواست و امکانات غیرحضوری بانک‌ها ممکن است متفاوت باشد. جدول زیر مسیرهای معرفی‌شده را شرح می‌دهد.
| بانک | مسیر دریافت | توضیحات |
| بانک ملی | سامانه بام، بخش خدمات چک و درخواست صدور دسته چک | اطلاعات حساب و شعبه مرتبط با حساب را آماده داشته باشید. |
| بانک سامان | اپلیکیشن موبایلت | امکان استفاده از خدمات آنلاین به شرایط حساب و ضوابط بانک بستگی دارد. |
| بان قرض‌الحسنه رسالت | پیشخوان مجازی | بخش خدمات چک و درخواست صدور چک را بررسی کنید. |
| بانک ملت | خدمات بانکی و شعب | نوع حساب و روش ثبت درخواست را بر اساس خدمات فعلی بانک بررسی کنید. |
| بانک شهر | پیشخوان‌های شهرنت و شعب | امکان انجام همه مراحل و شرایط دریافت را پیش از مراجعه بررسی کنید. |
| بانک صادرات | همراه‌بانک | مسیر دقیق درخواست به خدمات فعال بانک بستگی دارد. |
این جدول به معنی یکسان بودن شرایط همه بانک‌ها نیست. همچنین، نمی‌توان بدون اطلاعات به‌روز، یک بانک را به‌طور قطعی آسان‌ترین گزینه برای دریافت دسته چک معرفی کرد. برای انتخاب مسیر مناسب، ابتدا بررسی کنید در بانکی که حساب جاری دارید چه امکاناتی فعال است؛ ممکن است نیازی به افتتاح حساب جدید نداشته باشید.
شرایط دریافت دسته چک برای افراد حقیقی
افراد حقیقی، یعنی اشخاصی که به نام خودشان درخواست دسته چک می‌دهند، باید شرایط افتتاح حساب جاری و ضوابط اعتباری بانک را داشته باشند. سابقه چک برگشتی، وضعیت بدهی بانکی و اطلاعات هویتی و شغلی از مواردی هستند که در بررسی درخواست اهمیت دارند.
آیا افراد دارای شغل آزاد می‌توانند دسته چک بگیرند؟
بله. کارمند بودن شرط همگانی دریافت دسته چک نیست. صاحبان مشاغل آزاد نیز می‌توانند درخواست بدهند؛ اما ممکن است لازم باشد نوع فعالیت، محل کسب یا سایر اطلاعات موردنیاز بانک را با مدارک معتبر اثبات کنند.
آیا بازنشستگان می‌توانند دسته چک بگیرند؟
بازنشستگان نیز در صورت داشتن شرایط لازم می‌توانند برای دریافت دسته چک اقدام کنند. داشتن حساب در بانکی که حقوق بازنشستگی به آن واریز می‌شود، می‌تواند نقطه شروع مناسبی برای بررسی خدمات همان بانک باشد؛ اما به‌تنهایی صدور دسته چک را تضمین نمی‌کند.
آیا زنان برای دریافت دسته چک شرایط متفاوتی دارند؟
شرایط عمومی دریافت دسته چک بر اساس جنسیت متفاوت نیست. متقاضیان باید ضوابط افتتاح حساب جاری، اعتبارسنجی و ارائه مدارک موردنیاز را رعایت کنند.
شرایط دریافت دسته چک برای اشخاص حقوقی
شرکت‌ها و سایر اشخاص حقوقی نیز می‌توانند برای دریافت دسته چک اقدام کنند؛ اما مدارک و فرایند بررسی آن‌ها با اشخاص حقیقی تفاوت دارد. مدارکی که معمولاً در این فرایند اهمیت دارند عبارت‌اند از:
- مدارک ثبت شرکت و اساس‌نامه یا شرکت‌نامه
- آگهی تأسیس و آخرین تغییرات منتشرشده در روزنامه رسمی
- مدارک هویتی مدیران و صاحبان امضای مجاز
- اطلاعات حساب جاری شرکت
- مدارک و اطلاعات تکمیلی موردنیاز بانک برای بررسی وضعیت شرکت
در این حالت، علاوه بر بررسی حساب، مدارک ثبتی شرکت و اختیار امضاکنندگان نیز اهمیت دارد. بهتر است پیش از ثبت درخواست، مدارک ثبتی و آخرین تغییرات شرکت را آماده کنید تا فرایند بررسی به دلیل نقص پرونده متوقف نشود.
دسته چک صیادی چیست و چه تفاوتی با دسته چک قدیمی دارد؟
دسته چک صیادی نسل جدید دسته چک‌های بانکی است که اطلاعات چک‌های آن باید مطابق مقررات مربوط در سامانه صیاد ثبت شود. چک‌های صیادی جدید معمولاً به رنگ بنفش شناخته می‌شوند و ثبت اطلاعات آن‌ها برای اعتبارسنجی و انجام فرایندهای مربوط به چک اهمیت دارد. در عمل، دریافت دسته چک تنها بخشی از فرایند استفاده از چک صیادی است. پس از دریافت آن نیز باید اطلاعات چک را به‌درستی ثبت کنید و از تطابق اطلاعات ثبت‌شده با برگه چک مطمئن شوید.
بیشتر بخوانید: نحوه نوشتن چک صیادی
مدت زمان دریافت دسته چک چقدر است؟
مدت زمان صدور دسته چک به بانک، کامل بودن مدارک، نتیجه بررسی اعتباری و روش تحویل بستگی دارد. اگر درخواست از طریق سامانه ثبت شود، باز هم ممکن است بررسی بانک یا تکمیل مراحل زمان‌بر باشد. برای جلوگیری از تأخیر، بهتر است پیش از ثبت درخواست:
۱. مدارک هویتی و اطلاعات حساب را آماده کنید.
۲. وضعیت چک‌های برگشتی و بدهی‌های بانکی را بررسی کنید.
۳. اطلاعات نشانی و سایر اطلاعات موردنیاز را به‌درستی ثبت کنید.
۴. در صورت وجود نقص در درخواست، آن را از طریق همان سامانه یا شعبه ثبت‌کننده برطرف کنید.
به همین دلیل، بهتر است برای دریافت دسته چک در یک بازه زمانی قطعی برنامه‌ریزی نکنید؛ مگر اینکه بانک موردنظر زمان مشخصی برای فرایند صدور اعلام کرده باشد.
سوالات متداول
۱. آیا بدون داشتن ملک می‌توان دسته چک گرفت؟
بله، داشتن ملک شخصی را نمی‌توان شرط عمومی و قطعی دریافت دسته چک دانست. بانک شرایط اعتباری، اطلاعات هویتی و مدارک موردنیاز را بر اساس مقررات بررسی می‌کند.
۲. آیا برای گرفتن دسته چک باید کارمند باشیم؟
خیر، کارمند بودن شرط عمومی دریافت دسته چک نیست. افراد دارای مشاغل آزاد نیز می‌توانند در صورت احراز شرایط قانونی و بانکی برای دریافت دسته چک درخواست دهند.
۳. آیا با چک برگشتی می‌توان دسته چک گرفت؟
اگر چک برگشتی رفع سوءاثرنشده داشته باشید، معمولاً امکان دریافت دسته چک جدید را ندارید. ابتدا باید از روش‌های قانونی برای رفع سوءاثر اقدام کنید.
۴. آیا امکان دریافت دسته چک بدون مراجعه به بانک وجود دارد؟
در برخی بانک‌ها امکان ثبت درخواست غیرحضوری فراهم شده است؛ اما بسته به بانک و شرایط متقاضی ممکن است برای احراز هویت یا تکمیل فرایند به مراجعه حضوری نیاز داشته باشید.
۵. دریافت دسته چک چقدر زمان می‌برد؟
زمان دریافت دسته چک به بانک، تکمیل مدارک، نتیجه اعتبارسنجی و فرایند صدور و تحویل بستگی دارد.
۶. آیا افراد بازنشسته می‌توانند دسته چک بگیرند؟
بله، بازنشستگان نیز در صورت داشتن شرایط قانونی و بانکی می‌توانند درخواست دسته چک بدهند..
۷. برای دریافت اولین دسته چک چه باید کرد؟
ابتدا باید حساب جاری داشته یا آن را افتتاح کنید، سپس شرایط بانکی را بررسی کرده، درخواست صدور دسته چک را از مسیر اعلام‌شده بانک ثبت کنید و منتظر نتیجه بررسی و اعتبارسنجی بمانید.
۸. آیا دریافت دسته چک برای افراد دارای شغل آزاد امکان‌پذیر است؟
بله، به شرط آنکه متقاضی شرایط قانونی و اعتباری لازم را داشته باشد و مدارک موردنیاز بانک را ارائه کند.
